सब्स्टीट्यूट डोसा / Substitute Dosa

For English version, please scroll down

substitute dosa dish

 

 

असा मस्त कुरकुरीत डोसा, आतमधे भरलेली बटाट्याची भाजी, सोबत खोबर्‍याची चटणी आणि वाटीत सांबारही. एक प्लेट मसाला डोसा मागितला तर असा मस्त सरंजाम समोर येतो..

 

पण ते भारतात महाराजा. इथे अंगोलात कोण देणार मला आयता डोसा ? आले दिनेशच्या मना… असे म्हणूनही लगेच डोसा होत नाही. इये अंगोला नामे देशी, भारतीय वस्तू मिळण्याचे एकच दुकान आहे. तिथेही जायला मला सवड होत नाही. माझी भिस्त असते भारतातून जे सामान आणतो त्यावरच.

पण त्यात तरी काय काय आणणार ?

तर हा डोसा कसा जम(व)ला त्याची सुरस कथा..

 

१) खुद्द डोसा.

डोसा करण्यासाठी बासमती तांदूळ १ कप, त्यात १ टेबलस्पून उदीद डाळ, १ टेबलस्पून साबुदाणा आणि १ टिस्पून मेथी असे भिजत घातले. झोपायच्या आधी आठवणीने ते वाटून ठेवले.

एरवी असे वाटण सकाळी नीट आंबलेले असते. पण त्या दिवशी सूर्य स्विच ऑफ केल्यासारखी थंडी पडली. तशी इथे आता थंडी पडणारच होती, पण ती हळू हळू पडते. अशी एकदम नाही. बहुतेक इथल्या समुद्रात शीत प्रवाह आला असावा. तर तात्पर्य असे कि पिठ आले नाही. मग मी त्यात ब्रेड मेकिंग मशीन साठी लागते ती इंस्टंट यीस्ट टाकली. ती मात्र नावाला जागली आणि अर्ध्या तासातच पिठ मस्त फुगून आले. मग डोसे बनवायला काय ?

 

२) बटाट्याची भाजी

अंगोलाच्या पूर्व भागात बटाटे होतात. ( सफरचंदेही होतात ) पण त्यांच्या सिझन असला कि दुकानात दुसरे बटाटे नसतात. हे बटाटे नेहमीच चांगले निघतात असे नाही. म्हणून मी पोटॅटो फ्लेक्स नेहमी घरी ठेवतो. या भाजीसाठी पण तेच वापरले.

तेलाची हिग मोहरीची फोडणी करून त्यात हळद व मिरच्या परतल्या. मग कांदा परतला. त्यात पाणी ओतले आणि त्याला छान उकळी आल्यावर त्यात पोटॅटो फ्लेक्स टाकल्या. फोडणीत उडदाची डाळ टाकायची राहिली होती, म्हणून हाताशी नेहमी असणारे शेंगदाणेच टाकले. झाली भाजी तयार.

 

३) सांबार

सांबार मसाला मी नेहमी रुचिरातील प्रमाणानुसार घरून करून आणतो. तो संपला होता. इथेही केला असता पण कढीपत्ता मिळत नाही इथे. मग कूकरमधे त्याचे घटक म्हणजे धणेजिरे पूड, मिरपुड, हिंग, तिखट असे किंचीत भाजून घेतले. तुरीची डाळही भारतातूनच आणली आहे. ती पण जरा शेकून घेतली. मग त्यात पाणी ओतले व चिंचेचा कोळ, हळद टाकले. घरात ज्या भाज्या होत्या ( ब्रोकोली, गाजर, मश्रुम ) त्या सांबारात घालण्याजोग्या नव्हत्या. सुट्टी होती म्हणून घराजवळचे दुकानही उघडले नव्हते. तसेही तिथे टोमॅटॉ शिवाय दुसरी भाजी मिळालीच नसती. मग त्या सांबारात फक्त कांदा घातला. आणि शिजवून घेतले. वरुन फोडणी दिली.. बर्‍यापैकी चव जमली.

 

४) चटणी

एवढ्याश्या चटणीसाठी पण उद्योग करावा लागला बरं का ? इथून समुद्रकिनारा जवळ असला तरी नारळाची अजिबात लागाव्ड नाही. बाजारात कधी असले तर ते वट्ट साडेसातशे रुपये किलो दराने लावलेले असतात. आणि तेही खराब निघायची १०५ टक्के खात्री. नारळाचा किस मात्र मिळतो. तो छान स्वादाचा असतो. तोच कोमट पाण्यात भिजत घातला. त्यात थोडे टिनमधले कोकोनट क्रीम घातले. तव्यावर परतून चण्याची डाळ व मिरच्या घातल्या. आणि वाटले. चटणी पण जमली.

 

Substitute Dosa

substitute dosa close up 2 

 

 

Most of you would find this name strange. But it truly is. I do love masala dosa, and if in India, I can order in any of the cities and I will be served with a nice crispy dosa, filled with potato bhaji, accompanied with sambar and chutney.

Even if I want to make it at home, al the ingredients are easily available. Hey, but that is India. In a country of Africa, even basic ingredients may be difficult to find.

With all these limitations, I still managed to make a masala dosa… this is the story of that dosa. As I had to substitute so many ingredients, I call it substitute dosa.

 

1) For the dosa

I soaked 1 cup basmati rice ( yes, I know this is not the ideal choice for dosa, I do not have much choice here. ), 1 tablespoon udid dal, 1 tablespoon sago and 1 teaspoon methi (fenugreek seeds). I ground them in the night and kept for fermenting. And suddenly the night became cold. ( This happens on this side of the world. ) The batter did not ferment at all till morning.

I do keep the instant yeast for my bread making machine. I added 1 teaspoon of it to the batter and waited for 1 hour. The yeast did the magic and my batter was ready.

Making dosas with that batter was child’s play.

 

2) Potato bhaji

I always keep potato flakes at home as they are easily available here and moreover they are much more convenient to use.

I heated some oil and added mustard seeds, asafetida, turmeric and chilies. Then added finely chopped onion and after it turned pink, added water and salt. After the water started boiling, I added potato flakes and within minutes, my bhaji was ready. I had forgotten to fry udid dal in oil, hence I added some roasted groundnuts to my bhaji.

 

3) Sambar

I usually make my own sambar powder as it tastes better that store bought. I could have made it here in Africa also, but we do not get, curry leaves here.

In pressure cooker, I roasted dhana jeera powder, black pepper powder, asafetida and red chili powder.

I added toor dal to it and roasted it for 2 minutes, added water, turmeric and tamarind pulp. Pressure cooked it. I did not have any vegetable, that could be added to sambar, so I added just onion.

And the thing was quiet close to sambar in taste !

4) Chutney

 

Even making chutney was not without hurdles. Fresh coconuts are not easy to find here. I soaked the desiccated coconut in lukewarm water, and ground it with some green chilies, fried chana dal and salt.

Then added little coconut cream.

 

Then made a tamper with red chilies and mustard seeds for my sambar and chutney.

substitute dosa close up

 

 

मल्टीपर्पज मसाला / Multipurpose Masala

For English version, please scroll down

multipurpose masala balls.JPG

 

लागणारा वेळ:

३ तास

लागणारे जिन्नस:

मला स्वत:ला सुगंधी पण फ़ारसा तिखट नसलेला मसाला आवडतो. या आवडीतून गेल्या काही वर्षांपासून मी एक खास मसाला करुन ठेवतो. हा फ़्रिजमधे ठेवला तर वर्षभरदेखील सहज टिकतो. हा मसाला वापरुन अनेक पदार्थ करता येतात.

या मसाल्यासाठी भरपूर वेळ द्यावा लागतो. घटक पदार्थही बरेच आहेत. पण एकदा हा करुन ठेवला, कि आयत्यावेळी मात्र पदार्थ पटकन तयार होतो.

हा मसाला वापरल्यास तिखटा मिठाशिवाय बाकिचे मसाले वापरायची गरज नसते. तसेच या मसाल्याने ग्रेव्ही पण दाट होते. तर घटक पदार्थ असे. १) एक किलो कांदा, उभा पातळ चिरून. (हा कांदा आपल्याला तेलावर भाजून घ्यायचा आहे, आणि त्याला खुप वेळ लागतो. शक्य असेल तर असा कांदा कापून उन्हात वाळवून घेतला तर छान. मोठ्या शहरात वाळवलेला कांदा पण मिळतो.)
२) दिड वाटी बाजारी सुक्या खोब-याचा किस.
३) एक वाटी धणे
४) अर्धी वाटी जिरे
५) अर्धी वाटी तीळ
६) अर्धी वाटी खसखस
७) पाउण वाटी कच्ची बडीशेप.
८) दोन टेबलस्पून काळी मिरी
९) ६/७ मसाला वेलचीमधले फ़क्त दाणे
१०) दोन इंच दालचिनी
११) १०/१२ हिरव्या वेलच्या
१२) २/३ लवंगा
१३) ८/१० चक्रीफ़ूले
१४) एक छोटे जायफ़ळ, फ़ोडून
१५) एक टेबलस्पून मोहरी
१६) एक टिस्पून मेथीदाणे
१७) दोन टेबलस्पून दगडफ़ूल
१८) १५ मध्यम आकाराच्या लसणीच्या पाकळ्या सोलून
१९) १ इंच आले पातळ चकत्या करुन
२०) खडा हिंग पावडर, दोन टिस्पून
२१) हळद एक टिस्पून.
२२) दोन टेबलस्पून व्हीनीगर.
२३) तेल, लागेल तसे.

क्रमवार पाककृती:

 

१) धण्यापासून जायफ़ळा पर्यंत सर्व मसाले कोरडेच मंद आचेवर भाजून घ्या. जसजसे भाजून होतील तसतसे एका कपड्यावर किंवा पेपरवर पसरुन टाका. जिरे घेताना, साधे जिरे व शहाजिरे अर्ध्या अर्ध्या प्रमाणात घेतले तर चांगले. (तीळ भाजताना झाकण ठेवा, किंवा फ़डक्याने घोळवत भाजा, कारण ते उडतात.)
२) मोहरी पांढरी होइपर्यंत भाजा. मेथी भाजताना मात्र अर्धा चमचा तेल टाकून ती गुलाबी करुन घ्या. मग मेथी दाणे काढून दगडफ़ूल परतून घ्या. व मसाल्यावर टाका.
३) आता खोब-याचा किस भाजायला घ्या. अगदी मंद आचेवर सतत परतत तो तपकिरी सोनेरी रंगावर भाजा. आणि मसाल्यात न मिसळता वेगळा ठेवा.
४) आता तेल सोडून कांदा भाजायला घ्या. सगळा कांदा एकेरी थरात येईल इतके पसरट पॅन वापरले तर कांदा नीट भाजला जातो. हा अगदी मंद आचेवरच भाजायचा आहे. हवे असेल तर यात अर्धा चमचा मीठ घाला. कांदा भाजायला खूप वेळ लागतो पण सारखे लक्ष ठेवणे आवश्यक आहे. न करपवता तो एकसारखा तपकिरी सोनेरी रंगावर भाजायला हवा. कांदा भाजत आला कि त्यात हळद व हिंग टाका. आणि गॅस बंद करा.
५) कांदा थंड झाला की त्यात लसूण व आले मिसळून घ्या.
६) आता कोरडे मसाले मिक्सरवर बारीक दळून घ्या, व एका ताटात काढा. दोन तीन घाणे केले तर कोरडी पावडर हाताने नीट मिसळून घ्या.
७) मग खोबरे बारिक करा. खोबरे बारीक करताना तेल सुटते, म्हणून दोन तीन वेळा मिक्सर उघडून कडेला चिकटलेले खोबरे मोकळे करा, आणि मसाल्यावर टाका.
८) मग कांदा बारिक करायला घ्या. यावेळी पण मिक्सर जाम होईल, पण तो मोकळा करत बारीक वाटा. लागलेच तर थोडे तेल टाका.
multipurpose masala tayari

 

 

 

 

९) या मसाल्यात कोथिंबीर पण घालता येईल. घालायची असल्यास पाला मोकळा करुन जरा वा-यावर सुकवा. मग किंचीत तेलावर परता आणि न वाटता मसाल्यात मिसळा.
१०) आता ही तिन्ही वाटपे हाताने नीट मळून घ्या. त्यात व्हीनीगर घाला. (व्हीनीगरने मसाला टिकतोच शिवाय त्याचा स्वाद जास्त खुलून येतो.) आणि याचे लिंबाएवढे गोळे करुन घट्ट मळून घ्या. हे लाडू हवाबंद डब्यात भरुन मुंबईत असाल तर फ़्रिजरमधे आणि पूण्यासारख्या कोरड्या हवेच्या ठिकाणी असाल तर फ़्रिजमधे ठेवा. हे लाडू वळताना उत्तम वास आला पाहिजे.
११) या प्रमाणात १५ ते २० लाडू होतील. आता यापैकी एकच लाडू वापरुन केलेले पदार्थ बघू या.
१२) या मसाल्यात लाल तिखट वा मीठ नसल्याने, ते प्रत्येक पदार्थात आयत्यावेळी चवीप्रमाणे घाला.

 

अ) ओल्या काजूची उसळ

अर्धा किलो ओले काजू किंवा सुकवलेले ओले काजू, भिजवून सोलून घ्या. हे काजू काही मोजकेच महिने बाजारात असतात. एरवी करायची असेल तर भाजलेले काजू वापरा. पण ते गरम पाण्यात भिजवून, पाणी निथळून घ्या. दोन बटाटे उकडून सोलून घ्या. चमचाभर तेलाची फ़ोडणी करुन त्यात एक बारिक चिरलेला कांदा टाका. तो परतून घेऊन त्यात दोन टोमॅटॊ बारिक चिरुन टाका. ते परतून एकजीव झाले कि त्यात लाल तिखट टाका व परता. मग काजू टाका. जरा परतून भरपूर पाणी टाका. झाकण ठेवून काजू शिजू द्या. ते शिजले कि त्यात बटाट्याच्या फ़ोडी टाका. उकळी आली की वरील एक गोळा, हाताने कुस्करुन टाका. चवीप्रमाणे मीठ टाका. एक दोन उकळ्या आल्या कि भाजी तयार.

 

ब) सूरणाची भाजी वा बटाट्याची भाजी अर्धा किलो सुरणाच्या चौरस फ़ोडी करुन, चिंचेच्या पाण्यात ठेवा. मग निथळून घ्या.तेलाची जि-याची फ़ोडणी करुन त्यात या फ़ोडी घाला. परतून पाणी घालून शिजवा. चिंचेचा कोळ टाका. मग मीठ व तिखट टाका. उकळी आली कि मसाल्याचा गोळा कुस्करुन टाका. व जरा उकळू द्या. अशीच उकडलेल्या वा कच्च्या बटाट्याची करा. नुसते बटाटे असतील तर चिंचेच्या जागी, टोमॅटो वापरा. दोन्हीची एकत्र भाजी पण छान लागते.

 

क) वांग्याची भाजी अर्धा किलो काळ्या वांग्याच्या फ़ोडी करुन फ़ोडणीवर परतून घ्या. यात हवे तर ओले पावटे पण घालता येतील. टोमॅटो वा चिंच वापरा. पाणी घालून भाज्या शिजू द्या. मग मसाल्याचा एक गोळा कुस्करुन टाका.

 

ड) कडधान्याच्या उसळी

काळे चणे, काबुली चणे, लाल वा पांढरी चवळी, ओले किंवा सुके डबलबीन्सची हा मसाला वापरून छान भाजी होते. ही कडधान्ये, गरज असतील तर भिजवून घ्या. कूकरमधे जिरे किंवा ओव्याची फ़ोडणी करुन कडधान्ये शिजवून घ्या. मग त्यात तिखट मीठ घालून उकळा व या मसाल्याचा एक गोळा कुस्करुन घ्या. पाव किलो सुक्या कडधान्याला एक गोळा पुरेल. काळ्या चण्यात जास्त पाणी वापरुन रस्सा करता येईल. आवडीप्रमाणे बटाटे वापरा.

 

इ) अंड्याची आमटी

तेलाची फ़ोडणी करुन बारिक चिरलेला एक मोठा कांदा परतून घ्या. त्यात तिखट, मीठ घालून पाणी ओता. पाण्याला उकळी आली एक मसाल्याचा एक गोळा कुसकरुन टाका. परत उकळी आली कि त्यात ३ ते ४ अंडी फ़ोडून टाका. किंवा उकडून सोलून एक चिर देऊन टाका.

 

फ़) मिश्र डाळींची आमटी. चण्याची, तुरीची, मूगाची, मसूराची, वालाची अश्या डाळी घ्या. चण्याच्या डाळीचे प्रमाण जास्त ठेवा. नुसती चण्याची डाळ घेतली तरी चालेल. त्या कूकरमधे शिजवून घ्या, पण घोटू नका. (सर्व डाळी मिळून दिड वाटी) तेलाची किंवा तूपाची, जिरे मोहरी व कढीलिंबाची फ़ोडणी करा. त्यात पाणी ओतून तिखट मीठ घाला. मसाल्याचा एक गोळा कुसकरुन टाका. पाण्याला उकळी आली कि शिजवलेल्या डाळी टाका.

 

ग) चिकन किंवा मटण अर्धा किलो चिकन किंवा मटणाचे बेताचे तूकडे करुन, त्यांना आले, लसणाचे वाटण लावा. कूकरमधे किंचीत तेल तापवून त्यात ते तूकडे परतून घ्या. मग पुरेसे पाणी टाकून ते तूकडे शिजवून घ्या. कूकर उघडून तिखट, मीठ व हा मसाला टाका.व जरा उकळू द्या.

वाढणी/प्रमाण:

प्रत्येक स्वतंत्र पदार्थ चार जणांसाठी

अधिक टिपा:

 

वरील सर्व कृतीत शेवटी कोथिंबीर टाकू शकता. तसेच जर जास्त रस हवा असेल तर मसाल्याचा आणखी अर्धा गोळा वापरा.

 

व्हीनीगर वापरायलाच हवे असे नाही. पण जर पाण्याचा हात लागला, तर एवढ्या मेहनतीने केलेल्या मसाल्याला बुरशी लागू शकते. ती लागू नये म्हणून हि खबरदारी.

माहितीचा स्रोत:

स्वतःचे प्रयोग.

 

 

Multipurpose Masala

I prefer aromatic masala which is not so hot. I have been preparing my own masala. I am sharing my secret recipe here. This can be kept in refrigerator, upto a year and will not loose its flavor. As the name suggests, it can be used for various vegetables and even for egg or chicken curry.

 

It is true that this preparation requires many ingredients and requires few hours of efforts, but it is a one time task. Once it is ready, the vegetable curry can be made in matter of minutes.

If you use this masala, you do not need any other spices except salt and chili powder. This masala will

also thicken the gravy.

Let us see the ingredients :-

1) 1 Kg sliced onion. ( We need to fry the sliced onion in oil, and it takes lot of time. To save some time, you can dry the sliced onion on a sunny day, to save the time on frying. In some towns, readymade dry onion is available, if you can get it, it will save lot of your time. 250 grams of dry onion, should be enough.)

2) 1 ½ cup desiccated coconut

3) 1 cup coriander seeds

4) ½ cup cumin seeds ( you can take mix of brown and black cumin seeds )

5) ½ cups sesame seeds

6) ½ cup poppy seeds

7) ¾ cup aniseeds ( saunf)

8) 2 tablespoons black pepper corns

9) Only seeds from 6 black cardamom ( badi ilayachee )

10) 2 inches cinnamon

11) 10 green cardamom

12) 2 cloves

13) 8 star anise

14) 1 small nutmeg

15) 1 tablespoon mustard seeds

16) 1 teaspoon fenugreek seeds

17) 2 tablespoon patthar fool

18) 15 garlic pods, peeled

19) 1 inch ginger, sliced

20) 2 teaspoon brown asafetida powder

21) 1 teaspoon turmeric powder

22) 2 tablespoon white vinegar

23) oil as required.

24) Salt

To make the masala

 

1) Dry roast all spices in the list from coriander seeds to nutmeg, separately till aromatic. Spread them on a clean kitchen towel.

 

2) Roast mustard seeds till they turn white. Then remove from pan and add ½ teaspoon oil and fry fenugreek seeds till they turn pink. Remove fenugreek seeds and roast patthar fool. You can mix all these spices.

 

3) Now roast the desiccated coconut, on very low flame, till it turns golben brown. You need to stir continuously, to save it from burning. Remove and keep separately from the roasted spices.

 

5) Then add some oil and fry the onion on very low flame, till it turns golden brown. It takes lot of time to fry onion, but you should not hurry. You may add little salt to speed up the process. Once the onion is fried add turmeric and asafetida to it and remove from fire.

 

6) When the onion cools slightly add the garlic and ginger to it. ( Ginger and garlic are not to be cooked. )

 

7) Now dry grind all spices to a fine powder. Take it out in a bowl.

 

 

8) Then grind the desiccated coconut. It will give away lot of oil and you need to scrap down the edges of your mixer, several times. Remove the coconut in the same bowl.

 

9) Now grind the fried onion. This will be bit tricky. You may add little oil in case the mixer jams.

 

10) If you prefer, you can add fresh coriander also to this masala. If you want to, chop it and dry in shade and then add ( It is not to cooked.)

 

11) Now add all the ground masalas ( and fresh coriander, if using ) and mix them very well with your hands. Add the vinegar. ( It acts as preservative and improves the taste ) and form lemon size balls. You need to press the mixture by hand, so that the balls are hard. Put them in airtight container and keep it in freezer compartment of your refrigerator. You will need just one of these balls, to prepare a dish for 4 persons. You will need to add salt and red chili powder, at the time of making a dish.

 

 

Here are some ideas

 

A ) Fresh cashew nuts curry

 

In season, you will get fresh cashew nuts in market. These are removed from kernels, when the kernels are still green. If you can not find them you can use the normal roasted cashew nuts.

You need to soak all types and peel them, if necessary.

If you take ½ kg of nuts, you can heat a tablespoon of oil and fry a medium sized chopped onion and

fry it. Then add two chopped red tomatoes and fry till oil separates. Add red chili powder and the cashew nuts. Add enough water to cover the nuts. Let the water boil and nuts cook. Then add salt and one masala ball. ( You need to crush it, if it has become hard. ) Boil for 2 minutes and your gravy is ready.

 

 

  1. B) Yam and potato curry

 

Cube ½ kg yam (suran) and soak the cubes in tamarind water for ½ hour. Heat some oil and fry cumin seeds. Add yam cubes and fry a little. Add water and let it boil. Add tamarind pulp. Simmer till the yam gets cooked. Add salt, red chili powder and one ball of this masala.

 

You can cook potatoes too, in this style. For potatoes, you can replace tamarind pulp with tomato.

multipurpose masala batata bhaji

 

C) You can cook eggplant with this masala. You can add fresh peas with them.

 

D) You can use this masala for pulses like black channa, Red or white chowli, Chhole, Double beans, (butter beans ) etc. You need to soak and pressure cook these pulses.

 

E ) Egg curry

 

Heat some oil and fry chopped onion. When it turns brown add salt and red chili powder. Add water and boil. Then add one ball of this masala. When the water boils again break 3 to 4 eggs ( one by one ) directly in boiling water. If you prefer them whole, you can hard boil the eggs, and then add to this curry.

G) Chicken or Mutton

 

Marinate the pieces in ginger garlic paste. Heat oil in pressure cooker and fry those pieces. Add salt, chili powder and water. Pressure cook the pieces. Open the cooker and add one ball of masala ( for ½ kilo )

गुपचुप बटाटे / लबाड बटाटे – Crazy Potatoes ( Potatoes stuffed with green peas )

For English version, please scroll down

crazy potatoes

लागणारा वेळ:

१ तास

लागणारे जिन्नस:

१) पाच ते सहा सारख्या आकाराचे बटाटे. २) एक कप हिरवे मटार ३) आले, मिरची, लसूण यांचे ताजे वाटण, एक टेबलस्पून ४) एक टेबलस्पून बेसन किंवा रवा ५) कोथिंबीर ६) मीठ, हिंग, हळद, साखर, लिंबू ७) तेल

 

क्रमवार पाककृती:

 

१) बटाट्याची साले पीलरने काढून टाका.
२) बटाट्याच्या एका बाजूने बटाटा पोखरायला घ्या. यासाठी जून्या पद्धतीचा पीलर चांगला.
३) बटाट्याच्या कडेचा अर्धा सेमीचा भाग अखंड रहायला हवा. बटाटे मिठाच्या पाण्यात ठेवा.
४) एक टेबलस्पून तेल तापवून, त्यात हिंग हळदीची फोडणी करा ब त्यावर वाटण टाका. (थोडे वाटण बाजूला ठेवा.)
५) त्यावर मटार टाका, मीठ टाका व झाकण ठेवून मंद आचेवर मटार शिजू द्या. हवा तर त्यात बटाटे पोखरुन काढलेला गर पण टाका.
६) मटार चांगले शिजले कि त्यात रवा किंवा बेसन टाका जरा परतून, डावेने थोडे मटार ठेचून घ्य.
७) हे झाले सारण. त्यात थोडा लिंबूरस टाका. साखर टाका, सारण थोडे झणझणीत पाहिजे.
८) बटाटे बुडतील इतके पाणी घेऊन त्यात मीठ घाला व ते उकळत ठेवा.
९) पाणी उकळले कि बटाटे त्यात टाकून अर्धवट उकडून घ्या, बटाटे फुटणार नाहीत याची काळजी घ्या.
१०) बटाटे करकरीतच रहायला हवेत, त्यामूळे अर्धा एक मिनिटातच गॅस बंद करा आणि बटाटे निथळून घ्या.
११) सारण आणि बटाटे पुरते थंड होऊ द्या.
१२ ) सारण हाताने थोडे मळून घ्या.
१३) बटाट्याला आतून थोडेसे वाटण व मीठ चोळा.
१४) मग बटाट्यात सारण भरा, भरताना किंचीत दाब द्या, पण बटाटा मोडणार नाही याची काळजी घ्या.
१५) आता भर तेलात एकेक बटाटा तळून घ्या. अलगद हाताळा. सारण बाहेर येता कामा नये.
१६) किचन टॉवेलवर काढून पुरते तेल निपटून घ्या.
१७) टोमॅटो सॉस, चाट मसाला, दही, चिंचेची चटणी याबरोबर खा.

 

वाढणी/प्रमाण:

दोन ते तीन लोकांसाठी

अधिक टिपा:

हा तसा आपला पारंपारिक पदार्थ आहे. पण यासाठी भरपूर पेशंस आणि थोडे कौशल्य हवे. बटाटा पोखरण्यात बराच वेळ जातो. पण चवीला मात्र मस्त लागतो. समजा बटाटा पोखरायला नाहीच जमले तर याच सारणाचे पॅटीस करता येतील. बटाटे पूर्ण उकडून मॅश करुन त्यात मैदा वा रवा मिसळून कव्हर करा. ढेमसे, पडवळ, सिमला मिर्ची पण वापरता येतील. आणि ते वापरणे सोपेही पडेल. वांगी वापरता येतील, पण ती पोखरणे बटाट्यापेक्षा कठीण आहे.

 

माहितीचा स्रोत:

पारंपारीक आहे आणि रुचिरात कृति आहे. पण ओगले आज्जीनी बटाटे पोखरुन, उकडून साल काढायला सांगितलेले आहे, ते फार कठीण जाते. शिवाय त्यांनी बेसनाचा घोळ करुन त्यात बटाटे बुडवून तळायला सांगितले आहे.

 

 

Crazy Potatoes ( Potatoes stuffed with green peas )

crazy potatoes

 

 

As the name suggests, this is really a crazy recipe. The idea is that the potatoes should look intact from outside, but should have a spicy stuffing inside. It does take some time to make these potatoes, and I dare not call it healthy !

What you need –

1) 5 to 6 potatoes, preferably of same size

2) 1 cup green peas ( preferably frozen )

3) Freshly made paste of 3 green chiles, 1 inch ginger and 7/8 garlic pods

4) 1 tablespoon semolina or gram flour ( besan )

5) ½ cup chopped corriander

6) Salt to taste

7) A pinch of asafetida

8) ½ teaspoon turmeric

9) ½ teaspoon sugar

10) Juice of half lime

11) Oil as required

 

 

To make these potatoes

1) Peel the potatoes.

2) Now start carving the potatoes from inside to create a cavity for stuffing. You can use the peeler to do this. You need to keep an outer shell of about ½ cm intact. (This is bit tricky.)

3) Keep the carved out bits of potatoes aside and drop the shells in salted water.

 

4) Heat 1 tablespoon oil in a pan and add asafetida and turmeric and fry the chili garlic paste ( Reserve about ½ teaspoon paste.)

5) Add the peas, salt and the carved out bits of potatoes, cover and cook on medium flame.

 

6) After the peas are cooked, add the semolina or gram flour and mix well. Add sugar and cook for 2 minutes. Remove from fire.

 

7) Add lime juice and crush the peas a little, add chopped corriander and mix well. This is the stuffing.

8) Put the potatoes in boiling water for a half minute and drain immediately.

 

9) Let the potatoes and stuffing cool completely.

 

10) Add salt to the chili ginger paste, which was kept aside. Rub this mixture to the potatoes from inside and outside.

 

11) Stuff the potatoes with the green peas mixture.

 

12) Deep fry the potatoes till they turn golden from all the sides. Ensure that the stuffing remains inside. Take out on kitchen

 

13) Enjoy with tomato ketchup, curds or sweet chutney.

 

Additional tips

 

The carving of potatoes is bit tricky. You can use Tinda, Capsicum, Green tomatoes, snake guard also. These vegetables have natural cavity and stuffing them is easy.

 

 

 

 

जैसलमेरी चटपटे चने / Jaisalmeri Chana

For English version, please scroll down

 

लागणारा वेळ:

३० मिनिटे

लागणारे जिन्नस:

आपल्या नेहमीच्या छोल्यांपेक्षा फार कमी श्रमात होणारे, आणि चवदार !

 

 

Jaisalmeri chana.png

 

१) पाव किलो हरभरे / चणे ( कडधान्य ) – १० ते १२ तास भिजवलेले २) दोन कप दही ३) १ टिस्पून साजूक तूप ४) २ मसाला वेलचीचे दाणे ५) २ इंच दालचिनी ६) २ लवंगा ७) १ टेबलस्पून बेसन ८) १ टिस्पून हळद ९) २ टिस्पून लाल तिखट ( आवडीप्रमाणे कमीजास्त ) १०) १ टिस्पून आमचूर ( टिप पहा ) ११) १ टिस्पून चाट मसाला १२) चिमूटभर जिरे १३) चवीप्रमाणे मीठ १४) दोन हिरव्या मिरच्या, उभ्या चिरून १५) दोन टिस्पून धणेपूड ( ताजी केली तर चांगली ) शिवाय वरुन घेण्यासाठी १ मोठा कांदा, जास्तीचे लाल तिखट / चाट मसाला

 

क्रमवार पाककृती:

 

१) वेलचीचे सात आठ दाणे व एक लवंग जरा ठेचून चण्यात मिसळावे व चणे प्रेशरकूकरमधे मऊ उकडून घ्यावेत. ( प्रेशर आल्यानंतर गॅस मध्यम करुन, १० मिनिटे शिजवावेत ) मग पाणी काढून घेऊन डावेने जरा ठेचावेत. सहज ठेचले जातील एवढे शिजवणे गरजेचे आहे. तसे शिजले नसतील तर परत कूकरमधे शिजवून घ्यावेत.

 

२) वेलचीचे बाकीचे दाणे, एक लवंग व दालचिनी हे जरा भाजून त्याचे जाडसर कूट करावे. धण्याची पूड करायची असेल तर तेही जरा भाजून बारीक पूड करावी.

 

३) बेसन, हळद, लाल तिखट, धन्याची पावडर, चाट मसाला, आमचूर हे सगळे एकत्र करुन त्यात थोडे थोडे दही घालत चांगले घोटून घ्यावे.

 

४) साजूक तूप तापवून त्यात जिरे व वरची लवंग / दालचिनी / वेलची पूड टाकावी मग मिरच्यांचे तूकडे टाकावेत.

 

५) मग त्यावर चणे टाकावेत व ते जेमतेम बुडतील एवढेच पाणी टाकावे ( चणे शिजवलेले पाणी वापरू नये, त्याचे सार / कढण करता येईल. )

 

६) त्यात मीठ टाकून जरा उकळावे

 

७) मग त्यात वर तयार केलेले दही घालावे. आणि ढवळून एखाद / दुसरा कढ आणावा. बेसन शिजले कि बास.

कच्चा कांदा कापून त्यासोबत हे चणे खावेत वरुन लाल तिखट व चाट मसाला भुरभुरावा. हा प्रकार ते जेवणात करतात, फुलक्याबरोबर चांगला लागतो. पण मला तो खाकर्‍याबरोबर जास्त आवडतो.
वाढणी/प्रमाण:

चार जणांसाठी

 

अधिक टिपा:

१) आमचूरानी योग्य ती चव येते आणि घट्ट रस होतो. आमचूर नसेल तर दोन टिस्पून चिंचेचा कोळ वापरता येईल, पण तो दह्यात न मिसळता, फोडणीत चणे टाकले कि त्यात घालावा व जरा उकळू द्यावे.
२) घटक जास्त असले तरी पदार्थाला खटाटोप फारच कमी आहे. चणे भिजवलेले असतील तर पटकन होतो. मी तर पूड करण्यासाठी लाटणेच वापरतो.
३) एवढे शिजवलेले चणे अजिबात बादत नाहीत आणि असे घोटलेले दही फाटतही नाही. दही मात्र फार आंबट असू नये. तसे असेल तर आमचूर कमी घ्यावे.

 

४) ते लोक काळे चणे वापरतात. पण आपले हिरवे चणेही चालतात. काबुली चणे देखील चालतील.

 

माहितीचा स्रोत:

गोव्यातील माझी शेजारीण.

 

 

Jaisalmeri Chana

 

Jaisalmeri chana

 

 

This recipe is quite different from the chhole ( chick pea) recipe. As the name suggests, it from Jaisalmer.

Though you can use the chick peas, if you use black chana, the taste would be better.

 

What you need –

1) 250 grams black chana – soaked in water for 10 to 12 hours

2) 2 cups curd

3) 1 teaspoon ghee (clarified butter)

4) Seeds on two brown (masala) cardamom

5) 2 inch cinnamon

6) 2 cloves

7) 1 tablespoon besan (gram flour)

8) 1 teaspoon turmeric

9) 2 teaspoon red chili powder (or to taste)

10) 1 teaspoon aamchoor powder ( dry mango powder)

11) 1 teaspoon chat masala

12) ½ teaspoon cumin seeds

13) Salt to taste

14) 2 green chilies, slit

15) 2 teaspoon freshly made coriander powder

Plus sliced onion for topping.

To make this chana

 

1) Slightly crush 1 clove and few cardamom seeds and mix with chana. Pressure cook the chana for 10 minutes and drain the water. Slightly crush the chana with spatula. (They should be soft but firm )

2) Slightly roast the remaining cardamom seeds, 1 clove and cinnamon stick and grind to a coarse powder.

3) Mix together besan (gram flour), red chili powder, coriander powder, chat masala and aamchoor ( dry mango powder) and add curd and beat well.

 

4) Heat the ghee in pan and add the cumin seeds and the powder of clove, cinnamon and cardamom. Add the slit green chilies.

 

5) Add the cooked chana and fresh water, just enough to cover them. Add salt to taste and boil for

2 minutes.

6) Lower the heat and add the curd mixture, warm it ( do not boil ) till the besan is cooked.

7) Remove from fire, top with sliced onion and additional red chili powder, chat masala if desired.

 

Some tips…

1) Try to get aaamchoor, as that gives the better taste and makes the gravy thick. In case, you can not get it, you can use tamarind pulp, instead.

2) Though the list of ingredients, may seem lengthy, these are common spices and if the chanaa are already soaked, this dish does not take long.

3) Chanaa cooked in this fashion, will not be hard on your system.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

रंगीबेरंगी भाज्यांची न्याहारी / Breakfast with vegetables

For English version, please scroll down

 

आपले बहुतेक  न्याहारीचे प्रकार हे धान्य किंवा कडधान्य यावर आधारीत असतात. त्यात भाज्या असतील तर नावालाच किंवा पुरक घटक म्हणुन. मला स्वतःला भाज्यांचा पाया असलेली  न्याहारी आवडते. त्यात धान्यांचा वापर कमीच असतो.

 

माझी वैयक्तीक आवड जरी असली, तरी अशी न्याहारी दिसायला सुंदर दिसते, चवीला उत्तम असते, आहार घटकांनी युक्त असते शिवाय अंगावर येत नाही.

 

अश्या न्याहारीचे ३ प्रकार आज देतो आहे.

 

१) चेरी टोमॅटो

 

cherry tomatoes dish1

यासाठी अर्थातच चेरी टोमॅटो हवेत. यांना स्वतःची अशी एक खास चव असते, त्यामूळे मला तर मीठ सुद्धा वापरायची गरज वाटत नाही. पाव किलो टोमॅटो घेतले तर १ कप कोंडा असलेली कणीक घ्यायची. ( तशी नसेल तर  होल व्हिट पावाचा चुरा, व्हीटा बीक्स चा चुरा वगैरे वापरू शकता ) याशिवाय २ टीस्पून  बटर आणि चव वाढवण्यासाठी चाट मसाला, मिरपूड, चीज, हिरवी मिरची, कोथिंबीर, लिंबूरस, किसलेले चीज, पनीर वगैरे   घेऊ शकता.

 

cherry tomatoes ingredients1

 

कृती अगदी सोपी.

कढईत १ टिस्पून बटर तापवून त्यात  टोमॅटो थोडे परतून घ्या. मग ते बाहेर काढून  कढईत बाकीचे बटर घाला, व त्यात कणीक (किंवा पर्याय  भाजून घ्या. त्यावर पाण्याचा हबका मारून ते शिजू द्या. मग परतून ते मोकळे करुन घ्या आणि त्यात टोमॅटो मिसळा आणि गॅस बंद करा. ते डिशमधे काढून बाकीचे घटक आवडीप्रमाणे घेऊन त्यात मिसळा.

 

 

२ ) चवळीच्या शेंगा

Long beans raw

 

 

 

चवळीच्या कोवळ्या शेंगा नुसत्याही खायला छान लागतात. पण त्या खुप प्रमाणात आपण खाऊ शकत नाही.

त्यासाठी त्या अगदी बारीक कापून, पटकन शिजवल्या तर चांगले. या अगदी बारीक कापण्यासाठी मी

एक युक्ती वापरली. एखाद्या पाण्याच्या बाटलीचा झाकणाकडचा  निमुळता भाग, फोटोत दिसतोय त्याप्रमाणे

कापून घ्या. शेंगांचा देठाकडचा तुकडा आणि शेवटचा तुकडा कापून  टाका.

मग त्या शेंगापैकी  जितक्या मावतील  तितक्या शेंगा त्या झाकणातून सरकवा आणि मग धारदार सुरीने त्या

कापून  घ्या. एकदा नक्की करुन पहा, या युक्तीने या शेंगा ( आणि इतरही बारीक शेंगा ) फार बारीक कापून

होतात.

 

 

Long beans cut

 

या शेंगाशिवाय आपल्याला एखादा बटाटा ( चौरस तुकड्यात कापलेला ), शेंगदाणे , लाल मिरची, हिंग आणि

मीठ लागेल. फोडणीपुरते तेल आणि जिरे पण लागेल.

Long beans tayari

 

 

 

तेलाची फोडणी करून त्यात जिरे, हिंग आणि लाल मिरच्या परता मग त्यात शेंगदाणे परता आणि त्यावर

बटाट्याच्या फोडी परता. झाकण ठेवून त्या शिजू द्या मग त्यावर  कापलेल्या शेंगा आणि मीठ टाका.

दोन मिनिटे परता आणि दोन मिनिटे झाकण ठेवून शिजू द्या. मीठ घाला.

Long beans dish

 

 

बटाटा आणि शेंगदाणे देखील ऐच्छिक आहेत. यावर खाताना ओले खोबरे, कोथिंबीर वगैरे घालू शकता. लिंबू पण पिळू शकता.

 

३ ) ब्रोकोली आणि लाल भोपळा

Pumpkin brocoli shapes

 

 

हिरवीगार ब्रोकोली आणि केशरी पिवळा भोपळा हे कॉम्बिनेशन दिसायलाही फार सुरेख दिसते. दोन्ही भाज्या

आरोग्याला हितकारक आहेत पण त्या फार शिजवून चालत नाहीत. या डिशमधे मी हा समन्वय  साधायचा

प्रयत्न केलाय. ब्रोकोलीचा किंचीत कडवटपणा, भोपळ्याच्या गोड चवीमूळे झाकला जातो.

 

यासाठी आपल्याला ब्रोकोली, लाल भोपळा ( किंवा स्क्वॅश, बटरनट सारख्या भाज्या) आणि मका ( किंवा

आवडीचे दाणे ) लाल मिरची, मीठ आणि बटर लागेल.   त्याशिवाय ब्रेडचे  छोटेसे चौकोनी तूकडे

लागतील. अर्थात हे सर्व पूरक घटक, ऐच्छिक आहेत.

pumpkin brocoli dish

 

 

आधी भोपळा किंवा तत्सम भाजीचे चौरस तूकडे करुन घ्या. ब्रोकोलीचे तूरे काढून घ्या. थोडेसे बटर तापवून

त्यात ब्रेडचे चौकोनी तुकडे परतून कुरकुरीत करुन घ्या. ते बाहेर काढून त्यात लाल मिरचीचे तूकडे

परता मग त्यावर भोपळ्याच्या फोडी घालून परता. मीठ घालून झाकण ठेवून फोडी शिजवून घ्या.

मके किंवा इतर दाणे वापरत असाल , तर ते या फोडींसोबतच शिजवा.

मग या फोडी आणि दाणे बाहेर काढून त्या भांड्यात थोडे बटर घालून ब्रोकोलीचे तूरे पसरून घाला.

त्यात अर्धा कप पाणी आणि मीठ घालून, झाकण ठेवा. मिनिट भराने झाकण काढून  राहिलेले पाणी

पुर्णपणे आटवून घ्या. आता सगळे एका डिशमधे आकर्शक रित्या मांडा, आणि आस्वाद घ्या.

 

हे ३ प्रकारचे ब्रेकफास्ट्स नक्की ट्राय करुन पहा.

 

Breakfast with cherry tomatoes / Long beans / broccoli

 

Most of our breakfast preparations are based on grains and pulses. If at all any vegetables are used, they are supplementary. I love to have my breakfast with lots of vegetables, with supplements of grains and pulses.

 

Not only they look great, but also they are not heavy on your system. You can plan some household chorus, after this breakfast.

 

1) Breakfast with cherry tomatoes

 cherry tomatoes dish1

You will of course need cherry tomatoes. They are so full of flavour, I do not even use salt with them.

If you take 250 grams, cherry tomatoes, you will need 1 cup of whole meal flour with bran. ( You may even use bread crumbs or other commercially available bran products ). You will also need

2 teaspoon butter. To top you may use chat masala, black pepper, green chilli, fresh coriander,

Grated cheese, cottage cheese etc.

 

To proceed

 

Heat one teaspoon butter and add the whole cherry tomatoes. Fry them for a minute and remove. Add the remaining butter and the flour ( or substitutes ) and fry for a minute. Sprinkle some water

and let it cook. Add the tomatoes, mix well and remove from fire. Top with the other ingredients

of choice and enjoy.

 

2) Long beans

Long beans dish close up

 

 

Long beans ( chowli beans ) can be eaten raw, they taste good. But you cannot eat them in large quantities. If you cut them fine, they require minimum time to cook and still retain the crunch.

I would suggest a trick to cut them fine. Cut a neck of a plastic water bottle. Tip and tail the beans, and pass as many as possible, beans thru the neck of the bottle ( as shown in picture above )

This way you can cut them very fine.

 

Apart from these beans, you would need, a potato ( cubed ), few groundnuts, Red chilli, asafoetida, salt, cumin seeds and little oil.

 

To proceed

Heat oil and add cumin, asafoetida and red chilli. Add the groundnuts fry for a while ( take care, as they try to fly away from the pan ) and then add potato cubes. Cover and let the potato cook. After it is cooked add the beans. Stir for 2 minutes, cover and cook for 2 more minutes, add salt and remove from fire.

You can top the beans with fresh coriander and grated coconut. Add some lime juice before eating.

The potato and nuts are optional.

 

3) Broccoli and pumpkin

pumpkin brocoli dish close up

 

 

Dish of fresh green broccoli and golden yellow pumpkin ( or squash ) is a visual treat. They are good for health too. The slight bitterness of broccoli is masked by sweet pumpkin ( and other nuts, if using.)

You will also need sweet corn, red chilli flakes, salt and butter. You may supplement this dish with croutons ( small bread cubes.)

 

To proceed,

Cube the pumpkin ( or squash ) and cut broccoli in small florets. Heat some butter and fry the bread pieces till crispy. Remove from pan and add chilli flakes and fry for a while.

Add pumpkin pieces, fry for a while. Cook covered till done. Sprinkle salt and keep aside.( If using corn, add and cook with pumpkin. )

Now add some more butter and broccoli. Add ½ cup water and salt. Cover and cook for a minute. Remove the cover and cook till almost all water is absorbed.

 

Assemble all in a dish and enjoy.

 

मलाई का साग / Malai ka saag ( Creamy gravy of tomatoes )

अनेक वर्षांपुर्वी वहिदा रेहमानने लोकप्रभात, मंद मलाई का साग या नावाने हि पाककृति लिहिली होती. माझी अत्यंत आवडती.

malai ka saag dish

 

 

आता जिन्नस बघू.
साग साठी

 

१) अर्धा किलो कांदे
२) अर्धा किलो लालबुंद टोमॅटो
३) २५० मिली क्रीम
४) पाव टिस्पून हळद
५) मीठ
६) बटर
७) बारीक चिरलेल्या हिरव्या मिरच्या
८) काश्मिरी लाल तिखट, आवडीप्रमाणे

 

क्रमवार पाककृती:

मलाई का साग

 

१) कांदे अगदी बारीक चिरुन घ्या.
२) मंद आचेवर तूपात किंवा बटरमधे परता. गॅस अजिबात मोठा करायचा नाही.
३) टोमॅटोही अगदी बारीक चिरा.
४) कांदा सोनेरी रंगावर आला कि त्यात हळद टाका.
५) मग टोमॅटो टाका. (आता गॅस किंचीत मोठा केला तरी चालेल.)
६) कांदा, टोमॅटो शिजून एकजीव झाले कि त्यात तिखट, मीठ घाला.
७) परतून गॅस अगदी मंद करा व त्यात क्रिम टाका, हलक्या हाताने मिसळा.
८) क्रीम टाकल्यावर जास्त गरम करायचे नाही, नाहीतर तूप वेगळे होते.
९) नुसते गरम होऊ द्या. मग गॅस बंद करा.
१०) जरा निवले कि हिरव्या मिरच्यांचे बारीक तूकडे टाका.

 

वाढणी/प्रमाण:

चार ते सहा जणांसाठी

 

अधिक टिपा:

साग मात्र नावाप्रमाणेच मुलायम असतो. मिरच्यांचे तूकडेच मजा आणतात. क्रिम नसेल तर मिल्क पावडर पण वापरता येते, पण ती चांगल्या प्रतीची असावी. हे साग उरले तर, परत गरम करताना जास्त गरम करायचे नाही.

कधी बाजारात मिळतात ते टोमॅटो, आकाराने मोठे पण चवीला सपक असतात. तसे असले तर १

टेबलस्पून टोमॅटो पेस्ट वापरली तर हवा तो स्वाद येतो. कांदा परतून झाला कि ती घालायची.

 

 

Malai ka saag ( Creamy gravy of tomatoes )

Beautiful and talented actress Waheeda Rehaman had written this recipe many years back. And I can say that, this is my favorite dish. The ingredients are few and the result is royal. I am sure, you would also love this saag.

 

malai ka saag close up

 

 

 

What you need.

 

1) ½ kg onion, finely chopped

 

2) ½ kg red tomatoes, finely chopped

 

3) 250 ml, double cream

 

4) ¼ teaspoon turmeric

 

5) Salt to taste

 

6) 1 tablespoon butter

 

7) Finely chopped green chilies, as per you taste.

 

8) 1 teaspoon kashmere red chili powder

 

 

To make the saag

 

1) Heat the butter in pan on very low heat and add the chopped onion.

 

2) Stirring occasionally let the onion turn golden pink. (The onion is not to be browned.)

 

3) When the onion is cooked, add the turmeric and red chili powder. (We are going to add these two spices, just for the lovely colour. Hence they are used in very small quantities.)

 

4) Now add the chopped tomatoes. ( Sometimes the tomatoes available in market, are just bigger in size but are bland in taste. I would advice to use, one tablespoon of tomato paste, in this case. The paste is to be added at this stage.)

 

5) Mix all together and cook on medium flame till much of the water from tomatoes is evaporated. ( Mixture should not be too dry.)

 

6) Add salt, mix and pour the cream. Mix it thoroughly and heat for 1 or 2 minutes. Do not heat too much, or the butter will separate from the cream.

 

7) Put off the fire, let the saag cool a little and then add finely chopped green chilies. You may use 3 to 4 chilies.

 

Enjoy the saag with roti.

 

No other spices are to be used. The chilies are not to be cooked, the pieces must remain crunchy. No other spices or even coriander is to be used.

माव्याचा अनारसा / Mawa ka Anarsa

For English version, please scroll down

 

 

mawyacha anarasa close up

अनारसा हा आपल्या अगदी कौतुकाचा विषय. दिवाळीच्या फराळात जसा तो हवा तसा

अधिक महिन्यातल्या जावयाच्या वाणातही हवा.

आपण नेहमी तांदळाच्या पिठाचा अनारसा करतो पण रुचिरामधे गव्हाच्या चीकाचा आणि

खोबर्‍याचाही आहे.

 

पण तरीही अनारसा या शब्दाचा थोडा गोंधळ आहे. या शब्दाचा खरा अर्थ मला बिनिवाले यांच्या

पुस्तकात सापडला. अनारसा म्हणजे अनार-सा म्हणजेच डाळिंबासारखा. याच नावाचा आणि

गोल आकाराचा अनारसा ( कधी कधी याचा उच्चार ईनारसा असा करतात ) उत्तरेकडे करतात.

 

बिहारमधले गया शहर आणि पाकिस्तानातले अटक ( इतिहासातले अटकेपार झेंडे, हा संदर्भ

असावा बहुतेक ) इथले अनारसे प्रसिद्ध आहेत. गया मधे तो पावसाळ्यात करतात. अटक मधे

जत्रेच्या वेळेस करतात.

 

 

 

आपण जसे तांदूळ तयार करून घेतो, तसेच यासाठी करुन घ्यावे लागतात. पण साखरेचे

प्रमाण खुपच कमी असते. हा माव्याशिवायही करतात. मी मावा तर घातलाच आहे, शिवाय

आत सुक्या मेव्याचे सारणही भरले आहे ( अशी कृती मी कुठे बघितली नव्हती, मला सुचले

ते करून बघितले. )

 

 

 

तांदुळ कसे तयार करायचे ते ज्यांना माहीत नसेल, त्यांच्यासाठी..

 

तांदूळ धुवून पाण्यात भिजत घालायचे. रोज पाणी बदलायचे. तिसर्या दिवशी ते निथळून

सावलीत वाळवायचे. मग ते जरा दमट असतानाच कूटायचे किंवा दळायचे ( जात्यावर

नीट दळले जात नाहीत ) मिक्सरवर पिठ होते. हे पिठ चाळून घ्यायचे.

 

यासाठी मावा वापरायचा आहे, तो भारतात सहज मिळू शकतो. तो पण घरी करायचा

असेल तर एक कप मिल्क पावडर, एक टिस्पून साजूक तूप आणि १ टेबलस्पून दूध

एकत्र करुन, मंद आचेवर आटवायचे किंवा मायक्रोवेव्ह अवन मधे ३/४ मिनिटे गरम

करायचे ( दर अर्ध्या मिनिटाने बाहेर काढून ढवळायचे. )

 

पिठीसाखरही हवी, ती तयार असेल तर चांगलेच. घरी करायची असेल तर ती

बारीक करताना त्यात वेलचीचे दाणे घालायचे.

 

लागणारे जिन्नस असे

 

१) १ कप तांदळाचे पिठ ( वरील प्रमाणे तयार करून घेतलेले. )

२) अर्धा कप मावा, ( बारीक करून. बाजारचा असेल तर किसून, पंख्याखाली वाळवून )

३) १/३ कप पिठीसाखर

४) थोडेसे दूध

५) लागेल तसे तूप वा तेल

६) वरुन लावायला तीळ किंवा खसखस

 

mawyacha anarasa ingredients

 

( गोड पदार्थ तूपात तळायचे असा आपला समज आहे पण रिफाईंड तेलात तळले तर जास्त चांगले,

साजूक तूप फार कमी तपमानाला जळते आणि त्याचा जळकट वास लागतो. तूपाचा स्वाद हवा असेल

तर तळताना तेलात थोडे साजूक तूप घालावे. )

 

वर लिहिल्याप्रमणे सुक्या मेव्याचे सारण पुर्णपणे ऐच्छिक. जर ते करायचे असेल तर आपल्या आवडी

नुसार सुका मेवा घ्या. त्यात थोडे खजूर असू द्यात. ५/६ सुपारीएवढे गोळे होतील एवढा सुका

मेवा असावा.

मी बदाम, पिस्ते, वेलची, चायनीज जुजुबे ( हे खजुराप्रमाणेच असतात ) आणि चायनीज वूल्फबेरीज

घेतल्या आहेत.

 

कृती :-

 

१) तांदळाचे पिठ, मावा एकत्र करून माव्याचे कण मोडून घ्या.

२) मग त्यात पिठीसाखर मिसळून, एखादा टेबलस्पून दूध घालून अगदी घट्ट भिजवून झाकून ठेवा.

३) वापरत असाल तर सुक्या मेव्याचे तुकडे करून, त्यात खजूराचा गर मिसळून, सुपारीएवढे

गोळे करून ते हाताने दाबून थोडे चपटे करून घ्या.

 

 

४) १५/२० मिनिटाने भिजवलेले पिठ थोडे सैल झाले असेल ( या तांदळाच्या पिठात बराच

दमटपणा असतो. त्याने पिठीसाखरेला पाणी सुटते व पिठ सैल होते ) तसे झाले नसेल

तर थोडी साय मिसळा. फारच सैल वाटत असेल तर थोडे पिठ मिसळा.

( पिठ जास्तीचे हाताशी असू द्या. नाही वापरले तरी वाया जात नाही. या पिठाचे आटवल, खीचू

किंवा उकड फार छान लागते.)

 

mawyacha anarasa process

 

 

५) हाताला थोडेसे तूप लावून, या पिठाचे छोटे छोटे गोळे करा ( वापरत असाल तर त्यात सारणाचा

गोळा भरा.)

५) तेल वा तूप तापत ठेवा. ते मध्यम आचेवर तापले कि एकेक गोळा अर्धा तीळात वा खसखशीत घोळवा

आणि तेलात सोडा.

६) आपल्या अनारश्याप्रमाणे किंवा इतर तळणीच्या पदार्थाप्रमाणे हे अनारसे हलके होऊन तेलात तरंगत

नाहीत. ते मध्यम आचेवर झार्‍याने हलवत त्यावर थोडे तेल ( वा तूप ) उडवत तळावे लगतात. तळताना

मोडू नयेत याची काळजी घ्यावी लागते.

आच नेमकीच असणे फार महत्वाचे आहे. ती कमी असेल तर अनारसा विरघळेल आणि जास्त असेल तर

बाहेरून करपेल आणि आत कच्चा राहील. तळताना तो आतपर्यंत शिजला पाहिजे.

 

 

७) हे अनारसे तळताना तूप पित नाहीत त्यामूळे बाहेर काढल्यावर तूप सोडतही नाहीत.

 

८) गरमागरम अनारसा खायला फार रुचकर लागतो. ८/१० दिवस सहज टिकतो.

mawyacha anarasa inside close up

 

 

साहित्याचे प्रमाण काटेकोर घ्यायला हवे. साखर जास्त झाली तरी अनारसा तळणीत हसतो.

मूळ कृतीत हे तीळातच घोळवतात पण तळताना त्यातले बरेचसे तीळ तेलात उतरतात,

म्हणून मी खसखस वापरलीय ( ती कमी उतरते. )

 

Mawa ka Anarasa

mawyacha anarasa dish

 

 

 

 

Anarasa is a special sweet dish, prepared on special occasions like Diwali in Maharashtra.

The process is little elaborate and there is always a risk of not getting it right.

But it is different version, that the one prepared in North, especially Gaya in Bihar. That version

Lives up to its name, as it looks like Anar (pomegranate)

I am presenting that version here ( The Maharashtrian version is like a flat thick bread ) I have stuffed dry fruits in this version, though it can be made without any stuffing.

This version uses lesser sugar than the Maharashtrian version, but the process of making rice flour is the same.

You need to ferment the rice for three days.   Wash and soak the rice in water and keep it for three days.   Change the water, every day. ( Drain the water completely and add fresh water. ) On the fourth day, drain the water and spread the rice on a napkin and dry them indoors. When they are still moist, grind them to a fine powder. ( This rice flour can be used to make various other dishes like khichoo.)

As the name suggests, you will need mawa ( khoya) for this recipe. In India, it is readily available, in case you want to make it at home, there is a simple process. ( the original process requires evaporating the milk on fire, stirring continuously ) . You can mix one up milk powder, with 1 teaspoon ghee ( clarified butter ) and 1 tablespoon milk. And microwave it for 3 to 4 minutes. Remove from microwave oven, every 30 seconds and mix well. ( You may obtain the desired consistency before time, hence this checking is required. ) This mixture can also be heated on slow fire, stirring continuously to get the mawa ( khoya).

 

 

For Anarasa you need..

1) 1 cup rice flour ( prepared as above.)

2) ½ cup mawa (khoya)

3) 1/3 cup ground sugar

4) Little milk

5) Oil for frying

6) Sesame or poppy seeds for coating

( For deep frying, it is better to use oil than ghee. The ghee burns at lesser temperature and these Anarasa require more time for frying. In case you want the ghee flavor, you can add few tablespoons of ghee to oil, while frying. )

As written above, the stuffing is optional. In case you decide to stuff your anarasa, you can take chopped dry fruits of choice. To bind them together, you need soft seedless dates. Mix the dry fruits with dates and roll out small marble size balls, about 5 to 6 )

 

To make Anarasa..

1) Dry mix together the rice flour and mawa ( khoya ) and make sure that there are no lumps.

2) Then add the ground sugar and 1 tablespoon milk and bind together is form of tight dough, keep covered for 15/20 minutes.

3) After mixing the dough will be very hard, but the moisture from rice will dissolve the sugar and after

It will become soft to handle. Do not overdo the kneading part.

4) If you still find it is very hard, you can add a teaspoon milk. In case it has become too soft, add dry rice flour.

5) Grease your palms with little ghee and roll out lemon size balls of this dough. If you are using the stuffing, make an insertion in this ball, insert the stuffing and cover it completely with dough.

 

6) Heat enough oil in a pan. Take the sesame seeds or poppy seeds in a bowl and cover half the portion of anarasa with them. You need to press the seeds a little, so that they stick to the anarasa. ( In any case some of the seeds, will loose while frying. The poppy seeds stick better than sesame seeds. )

 

7) These anarasas will not float in oil while getting fried. You need to splash the hot oil on them with a slotted spoon. You must maintain the flame at medium level, too low heat will break the anarasa and too high will burn them. )

8) Once they turn golden on all the sides, remove from oil and drain the excess oil. You can enjoy them hot or cold. Can be kept up to 8/10 days.